Phần 1: Kiểm tra băng tải chống cháy: Quy trình và những lưu ý quan trọng
Khả năng chống cháy của băng tải chống cháy không chỉ được đánh giá qua thông số trên catalogue mà cần được kiểm tra bằng các phép thử phù hợp. Việc kiểm tra băng tải chống cháy giúp xác định khả năng tự dập tắt, mức độ lan truyền ngọn lửa và tình trạng kết cấu sau khi chịu nhiệt. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp lựa chọn băng phù hợp và kiểm soát an toàn trong suốt quá trình vận hành.
1. Băng tải chống cháy là gì và vì sao cần kiểm tra băng tải chống cháy?
Băng tải chống cháy được thiết kế nhằm hạn chế khả năng duy trì và lan truyền ngọn lửa khi xảy ra sự cố nhiệt. Tuy nhiên, cần hiểu rằng chống cháy không có nghĩa là băng tải có thể chịu được ngọn lửa liên tục hoặc nhiệt độ cao trong thời gian không giới hạn.
Trong thực tế, nhiều sự cố cháy băng tải không bắt đầu từ một đám cháy lớn. Nguyên nhân có thể xuất phát từ những vấn đề cơ khí tương đối nhỏ như:
- Con lăn bị kẹt tạo nhiệt do ma sát.
- Mép băng cọ sát liên tục với kết cấu thép.
- Puly nóng tiếp xúc với băng trong thời gian dài.
- Vật liệu hoặc bụi tích tụ tại các vị trí có nhiệt độ cao.
- Băng chạy lệch làm tăng ma sát tại mép.
- Mối nối bị hư hỏng hoặc lưu hóa không đạt yêu cầu.
Khi nhiệt độ tăng cao, cao su bắt đầu phân hủy nhiệt và giải phóng các chất dễ bay hơi. Nếu có oxy và nguồn mồi lửa, những chất này có thể bắt cháy và duy trì ngọn lửa. Đặc biệt trong các đường hầm, lò hoặc khu vực băng tải kín, luồng khí có thể hỗ trợ quá trình lan truyền ngọn lửa dọc theo chiều dài băng. Vì vậy, chỉ quan sát băng trong điều kiện vận hành bình thường là chưa đủ để đánh giá khả năng chống cháy.

Mục tiêu quan trọng của thử nghiệm băng tải chống cháy là xác định điều gì xảy ra sau khi nguồn nhiệt được loại bỏ. Băng tải có tự dập tắt hay không, thời gian cháy còn lại bao lâu và có tái bắt cháy khi xuất hiện luồng khí hay không mới là những yếu tố cần được quan tâm.
2. Cơ chế cháy của băng tải và yếu tố quyết định khả năng chống cháy
Để hiểu vì sao phải kiểm tra băng tải chống cháy, trước hết cần nhìn vào quá trình vật liệu phản ứng với nhiệt.
2.1. Cao su phân hủy như thế nào khi chịu nhiệt?
Cao su không chuyển ngay từ trạng thái bình thường sang cháy. Khi nhiệt độ tăng, vật liệu trải qua quá trình phân hủy nhiệt, quá trình này có thể bắt đầu ở khoảng 180 – 220°C. Các chuỗi polymer bị phá vỡ và giải phóng hydrocarbon. Khi các hơi này gặp oxy và điều kiện phù hợp, chúng có thể bắt cháy.
Do đó, nhiệt độ bắt cháy chỉ phản ánh một phần khả năng của vật liệu. Một loại cao su có thể bắt lửa nhưng vẫn có khả năng tự dập tắt nhanh sau khi nguồn nhiệt được đưa ra khỏi mẫu. Ngược lại, nếu vật liệu tiếp tục giải phóng nhiều khí dễ cháy, ngọn lửa có thể được duy trì ngay cả khi không còn đầu đốt trực tiếp.
2.2. Lớp than có vai trò gì?
Một trong những đặc điểm quan trọng của vật liệu chống cháy là khả năng hình thành lớp than bảo vệ sau khi chịu nhiệt.
Lớp than càng đặc, liên tục và bám chắc vào kết cấu bên dưới thì khả năng ngăn oxy tiếp tục tiếp xúc với cao su càng tốt. Ngược lại, nếu lớp than: quá xốp, dễ vỡ, bị phồng rộp, bong thành từng mảng, không duy trì được tính liên tục thì oxy có thể tiếp tục xâm nhập vào vật liệu và làm quá trình cháy diễn ra trở lại. Vì vậy, khi đánh giá băng tải chống cháy, kỹ sư không chỉ nhìn vào thời gian cháy mà còn cần quan sát trạng thái của lớp than sau thử nghiệm.
2.3. Vì sao mẫu thử thường được đặt theo phương thẳng đứng?
Trong một hệ thống băng tải thực tế, ngọn lửa có xu hướng lan theo chiều dài băng và có thể phát triển lên phía trên nhờ đối lưu. Do đó, việc đặt mẫu băng theo phương thẳng đứng giúp tạo ra điều kiện thử nghiệm khắt khe hơn về khả năng lan truyền ngọn lửa.

Nếu vật liệu có khả năng tự dập tắt trong điều kiện này, kết quả sẽ có giá trị hơn khi đánh giá khả năng kiểm soát cháy của băng trong thực tế.
3. Chuẩn bị mẫu trước khi kiểm tra băng tải chống cháy
Chuẩn bị mẫu là một phần rất quan trọng của phép thử. Nếu mẫu không đại diện hoặc bị tác động nhiệt trong quá trình chuẩn bị, kết quả có thể không phản ánh đúng chất lượng của băng. Mẫu cần được lấy cách mép băng ít nhất 50 mm. Khu vực mép thường có hình dạng, chiều dày và cấu trúc cao su khác với phần thân băng. Nếu lấy mẫu quá sát mép, kết quả có thể bị ảnh hưởng.
3.1. Kích thước mẫu và số lượng mẫu
Kích thước mẫu được đề cập là: 200 mm × 25 mm.
Đối với băng bố vải, cần chuẩn bị 12 mẫu gồm cả mẫu có và không có lớp cao su phủ, đồng thời phân chia theo chiều dọc và chiều ngang. Cách lấy mẫu này giúp đánh giá được sự khác biệt về khả năng cháy theo hướng của lớp bố cũng như vai trò của lớp cao su phủ. Đối với băng tải lõi thép, mẫu cần chứa hai sợi cáp thép để phản ánh ảnh hưởng của kết cấu cáp đến quá trình truyền nhiệt bên trong băng.
3.2. Lưu ý khi loại bỏ lớp cao su phủ
Một số mẫu cần được loại bỏ lớp cao su phủ để đánh giá trực tiếp khả năng chống cháy của lớp bố. Quá trình này phải được thực hiện cẩn thận. Nếu mài quá mạnh hoặc tạo nhiệt quá lớn, vật liệu có thể bị tổn thương trước khi bước vào phép thử. Các sợi bố bị cháy hoặc cao su bị gia nhiệt trước có thể làm mẫu bắt cháy nhanh hơn và dẫn tới kết quả sai lệch.
3.3. Điều hòa mẫu trước khi thử
Mẫu cũng cần được ổn định trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm phù hợp. Độ ẩm trong lớp bố hoặc sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể ảnh hưởng đến quá trình cháy. Vì vậy, mẫu băng tải chống cháy cần được đưa về trạng thái ổn định trước khi tiến hành thử nghiệm. Đây là bước dễ bị bỏ qua nhưng có ảnh hưởng đến tính nhất quán của kết quả giữa các lần thử hoặc giữa các phòng thí nghiệm.
[CÒN TIẾP: PHẦN 2]
Băng tải chống cháy đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ lan truyền hỏa hoạn trên các hệ thống vận chuyển vật liệu có yêu cầu an toàn cao. Kiểm tra băng tải chống cháy đúng tiêu chuẩn giúp đánh giá khả năng tự dập tắt của băng, trong khi kiểm tra định kỳ giúp phát hiện những thay đổi sau thời gian sử dụng. Liên hệ với T&T để được tư vấn và hỗ trợ thêm về băng tải chống cháy theo thông tin sau:
- Hotline: 0937 813 868
- Website: bangtaiheesung.com | bangtaicaosu.com.vn
- Trụ sở chính: P602, Tòa CT1, Đỗ Nhuận, P. Xuân Đỉnh, TP. Hà Nội.
- Kho – Xưởng sản xuất: Số 9 Thụy Phương, P. Đông Ngạc, TP. Hà Nội.

